Spelen vanut verbeelding

Spelen is de kunst


Kunst om de Levenskunst

Cultuur- en kunst educatie

Met cultuur– en kunsteducatie streeft het onderwijs verschillende doelen na. Kunsteducatie kent een duidelijke ambachtelijk training naast het genieten van kunstbezoeken. Cultuureducatie beoogt kinderen en jongeren in te leiden in de hedendaagse cultuur.

Cultuur in de spiegel is duidelijk in wetenschappelijke hoofden ontstaan en doet geen recht aan het kunstspecifieke en ambachtelijk kunnen van kunstenaars in spé. Lees verder

Cultuur in de spiegel dreigt een kind met een waterhoofd te leveren als theorie en het beschouwen van vormgegeven verbeelding daardoor de overhand krijgen. Alleen via het daadwerkelijk handelen, samenspelen en vormgeven op de spelvloer van iedere kunstdiscipline veroveren jongeren kunstzinnige kwaliteiten. Ze doorleven theorie en veroveren inzicht, waardoor ze er greep op krijgen, zelfs als ze het theoretisch niet begrijpen. Het gevaar van onze verbale wereld is dat we buiten de werkelijkheid gaan/blijven staan omdat we teveel geloven in het woord, de wetenschap. Fake news schudt ons wakker en roept op met al onze zintuigen waar te nemen en tot actie over te gaan.

Kunst en cultuur kennen beide vele definities.

Binnen het bestek van mijn publicaties houd ik het eenvoudig: je kunt cultuur en kunst onderscheiden door vast te stellen dat (menselijke) cultuur datgene is wat in de samenleving is ingebed, geaccepteerd, gewaardeerd en waarvan iedereen kennis kan nemen.

Soms is die waardering beperkt binnen de eigen subcultuur, soms wordt een waardering breed gedragen. Men rekent tot cultuur: gewoonten, gebruiken, tradities, materieel en immaterieel erfgoed. Kunst is datgene wat kunstenaars creëren binnen een cultuur en daarmee de cultuur aan de kaak stellen, charmeren, representeren of erop vooruitlopen in kunstzinnige producten en producties. Deze presentaties, confrontaties hebben veelal als doel toeschouwers en beschouwers tot reflectie aan te zetten.

Cultuureducatie

Cultuureducatie is vrij breed en beslaat eigenlijk alle onderwijs, waarin we jongeren oriënteren in de samenleving. Volgens de actuele stand van zaken wordt er onder cultuureducatie echter alleen het cultureel erfgoed en de kunsten verstaan, die vooral door waarnemen, verbreden, analyseren en conceptualiseren verkend moeten worden. Het al doende/ervarenderwijs rijker worden door de kunstvakken en het genieten van de spel – en werkvloer, stelt Cultuur in de Spiegel daaraan ondergeschikt. Dit is een schending van het kunst- eigene, die een beroep doet op het EQ naast het IQ om zich verder te ontplooien.  Cultuureducatie beoogt: weten, waarderen, begrijpen en kunnen plaatsen, waardoor er enig theatertheoretisch historisch inzicht ontstaat.

Kunsteducatie

Kunsteducatie beoogt genieten, ervaren, zelf creëren en van binnenuit aanvoelen, kunnen interpreteren. Zij erkent de driedeling: verbeelding (receptie) -  vormgeving ([re]produceren) - beschouwen (reflectie) en hanteert idealiter het spelkwintet. Voor optimale betrokkenheid en zingeving aan het eigen spel is het aanboren van eigen bronnen noodzakelijk (verbeelding, ervaringen) evenals het daadwerkelijk in beweging komen door hetgeen je beweegt of bewogen bent geraakt. Intuïtief en impulsief spelen is herhaalbaar; spelers weten opnieuw de bronnen aan te boren, maar herhalen gebeurt weinig exact en dat hoeft veelal ook niet. Degene met wie een speler samenspeelt kan de kleine variaties veelal wel hanteren.
Voor ontwikkeling in spelkwaliteit is afwisseling van (re)produceren, receptie en reflectie op het zelf gespeelde noodzakelijk.

Receptieve vorming

Begin daar waar begonnen moet worden. Voorstellingen enkel als uitstapje zien is nog geen kunsteducatie. Receptieve vorming vraagt om een kunstzinnige, niet alleen om een analytische methodiek en didactiek van reflectie. Reflecteren kan via het woord, maar ook via spel. Met het zelf laten presenteren, beoog je niet alleen actie op de spelvloer, maar ook bewust handelen dat om reflectie vraagt.

Voor theaterbezoeken kom je ook dan tot: spelen - reflectie - receptie - reflectie - spelen.

Het beschouwen van kunstwerken vanuit het kunstkwintet 

Aan de hand van het cultuurkwintet kun je kunstbezoeken bespreken, of spelend de betekenis van een presentatie laten onderzoeken. Niet alleen theatervoorstellingen, maar ook presentaties van andere podiumkunsten zoals muziek en dans en van beeldende kunst. Veelal is dit een proces van receptie en reflectie; wij geven tips om ook (re)productie in te zetten als vorm van reflecteren. De kunsten geven personages (wie), gebeurtenissen, gevoelens en feiten (wat), aspecten van tijd (wanneer), plaats en ruimte (waar) en intenties en motieven (waarom) vorm. Ieder doet dat op eigen wijze en niet altijd zijn alle vijf W’s vertegenwoordigd.  Muziek en dans uiten zich vaak abstract, theater is veelal concreet vormgegeven, beeldend hanteert zowel de abstracte als concrete vorm.
De verschillende kunstuitingen kunnen vanuit de vijf kernkwaliteiten van kunst en cultuur besproken worden lees verder.