Spelen vanut verbeelding

Spelen is de kunst


Kunst om de Levenskunst

Welkom

Voor wie is deze site?

Deze site richt zich tot studenten aan de docent theater opleidingen, studenten aan andere docent opleidingen en startende docenten Voortgezet Onderwijs die spel/drama/theater geven of spel willen integreren in een ander schoolvak. Voor leerkrachten basisonderwijs verwijs ik naar Spelen vanuit verbeelding.

Wat biedt deze site?

Je vindt hier een toelichting op spel als centrum van alle cultuur en cultuureducatie en handreikingen om spelkwaliteiten te ontwikkelen bij jongeren. We staan stil bij het onderwijswerkveld als zodanig en stellen onze vraagtekens bij de werkwijze die Cultuur in de spiegel het onderwijs biedt.

Waarom spel/drama/theater in het voortgezet onderwijs?

Spelen is inherent aan leven. Spel ligt ten grondslag aan de gekaderde vormen van spel/drama/toneel/theater. Namen kunnen wijzigen, maar het spelen binnen een (spel)werkelijkheid blijft. Spel stimuleert het durven, doen en denken: het fantaseren, spelen, theater maken en reflecteren. Spel biedt daarmee het onderwijs een cruciale dimensie om jongeren voor te bereiden op het leven. Voor wie verder het waarom wil onderzoeken en verantwoorden verwijs ik naar Ludiek Pedagogiek.

* We spreken van ‘spel/drama/theater’, als het om het schoolvak gaat. Dit vanwege de vele benamingen die er in de praktijk zijn. het gaat altijd om het kunnen handelen in dramatische spelsituaties, die levenskwesties aan de orde stellen.

Hoe realiseer je spel/drama/theater binnen schoolmuren?

We werken in het bovenmenu de vijf spelelementen uit in geschikte werkvormen voor 12 - 15 jarigen. We reiken leerlijnen aan waarlangs een jongere zich kan ontwikkelen, beseffend dat spel leerlijnen nooit lineair kunnen zijn. We beschrijven begeleiderkwaliteiten die je als docent kunt inzetten ten dienste van spel en jongeren.

Deze site is een bewerking van Spelen is de kunst (2010).  Voortschrijdend inzicht in het samenspel met studenten en docenten ligt eraan ten grondslag. Collegae uit het land reageerden op deze leerlijnen; Maartje van Amersfoort ontwierp het leerplan voor de onderbouw V.O. en  de voorbeeldlessen. Ze was daarnaast mijn sparringpartner en droeg bij aan de ontwikkeling van de agogische leerlijnen. Verschillende (oud-)studenten en collegae theater V.O. maakten spelopdrachten op grond van hun succesvolle (stage)praktijk; hun namen zijn ter plaatse vermeld bij die spelen in het bovenmenu.

Leeswijzer

Basismenu

Alle cultuur ontstaat in spel
Spel is als het ware het steentje dat in het water vele kringen doet ontstaan in een steeds wijder wordend perspectief. Zoals ook de wereld van een kind steeds wijder wordt. Spelen vanuit verbeelding en Spelen is de Kunst willen er zorg voor dragen dat spel niet stopt na de kindertijd, de basisschool, maar de mens een levenlang ten dienste staat.
We bespreken de oorsprong van spel,  de kerngebieden van spel, de kerncompetenties van de mens, de culturele kernelementen, de leerfases die we doorlopen als we hetgeen we leren willen integreren in ons leven. De begeleidingskwaliteiten die daarvoor nodig zijn, de spelkwaliteiten die daaraan dienstbaar zijn en de I bronnen die daarmee voor ieder toegankelijk worden.
Tot slot staan we stil bij het doel: Geef Homo Ludens Levenslang. Hierin bespreken we de ontwikkeling van spel tot ontluikend toneelspel. de geschiedenis van drama binnen onderwijs in de tweede helft van de twintigste eeuw en het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw en laten je kennismaken met enkele historisch belangrijke onderzoekers naar spel,

Het Spelkwintet
We schetsen het kwintet van spel en relateren deze aan cultuur- en kunsteducatie, bieden lesvoorbeelden, beschrijven opdrachten om een bepaald element doelgericht te trainen en geven literatuursuggesties.  Door cultuureducatie ontwikkelt de mens haar kerncompetenties en dankzij deze persoonlijke ontwikkeling kan zij bijdragen aan culturele ontwikkelingen.

Het onderwijswerkveld
 ‘Wij leren niet voor de school, maar voor het leven.’ een introductie  voor schoolbesturen en schoolleiding.
We staan stil bij de interculturele samenleving en beschrijven het projectmatig ofwel vakoverstijgend werken waarin spel als onderwijsverrijking veel te bieden heeft.
We bespreken spelcomposities voor zowel onder – als bovenbouw V.O en eenvoudige en weinig tijdrovende presentaties.
We gaan  nader in op de samenhang tussen spelproductie en spelbeschouwing en plaatsen kritische kanttekeningen bij het cultuureducatie concept van Barend van Heusden. We bespreken kerndoelen waaruit doorlopende leerlijnen zijn gedestilleerd en beschrijven een leerplan voor de onderbouw voortgezet onderwijs uit 2010.
We verwijzen naar LuPe’s begrippenlijst.

Het kunstvak theater
We introduceren hier spelcomposities, beschrijven doorlopende leerlijnen van 4 tot 18 jarigen. We staan kort stil bij de andere kunstvakken, bieden een leerplan theater voor de onderbouw en een leerlijn doelgroepproductie door jongeren zelf.

De Magic teacher
We verwijzen hier naar het gelijknamige segment op LuPe en reiken daarmee Ludiek
Pedagogische, vak didactische en algemeen onderwijskundige tips aan voor de vele
begeleiders kwaliteiten.

Bovenmenu

Hier vind je spelopdrachten vanuit het Spelkwintet
 
Dramatische Verbeelding
Je eigen spelwereld
Samen associëren en interpreteren
Schimmenspel
Verhalen vertellen
Leesdrama
Voorstellingen bezoeken
Speelkaarten
Kijkkaarten en vragen

Dramatisch Instrument
Non-verbale kwaliteiten                    Verbale kwaliteiten
Tableau                                               Djabbertaal
Beeldhouwen                                       Dialogen
Pantomime                                          C’est le ton qui fait la musique
Emoties                                               Boeiend vertellen
Maskerspel                                           Leesdrama
Commedia dell‘arte                               Hoorspel
Typetjes spelen                                    Voordracht
Wat zie - voel - denk - doe ik          
                               Speelkaarten   Kijkkaarten

Dramatisch Samenspel                    Dramatische Vormgeving
Basisvaardigheden                              Vormgeven
Persoonlijke verhalen                          Live prentenboek verhalen
Improviseren                                     Vormgevingsmiddelen
Alle goeie dingen in drieën                  Maskerade
Inspringspelen                                   Monologen
Spelen vanuit motief                          Presentatievormen
Thematisch improviseren                    Story board maken
Spelcomposities                                 Script schrijven
Speelkaarten                                     Doelgroepproductie
Kijkkaarten en vragen                        Regisseren           
                    Speelkaarten  Kijkkaarten en vragen

Dramatisch Inzicht
Kennismaken met het theater
Kennismaken met een professionele regisseur/acteur
Beschouwen van theatervoorstellingen
Playbackspel
Wij maken zelf theater
Speelkaarten
Kijkkaarten en vragen
               

Wie meer onderbouwing en achtergrond wil, verwijs ik naar Ludiek - Pedagogiek.
Wie zich wil oriënteren in hetgeen eraan vooraf kan gaan in het Basisonderwijs, verwijs ik naar Spelen vanuit verbeelding.

Alle drie de sites zijn in de loop van vijf en veertig jaar werken ontstaan in publicaties voor Basisonderwijs, Voortgezet onderwijs en H.B.O docent opleidingen. In de laatste jaren heb ik alles in onderlinge afstemming digitaal verwerkt.

Lidwine Janssens